Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 13
w wielkim hetmanie Sobieskim, Województwo ruskie hetmana królem mieć żąda, za ruskiem poszły inne województwa i wnet jednozgodnie Sobieski obwołany królem, pod imieniem Jana III. Mianował go biskup krakowski, bo wakowały: prymasostwo i biskupstwo kujawskie, co moc tę miały w sobie.
Pacta conventa podane do zaprzysiężenia Janowi III, te były Łówniejsze: summy neapolitańskie odebrać, klejnoty koronne, zastawione u elektora brandeburskiego za 338, 000 talarów, własną szkatułą wykupić i 150, 000 złp. na starostwie gniewkowskiem zastawnych Rzplitej ustąpić. Najgłówniejsze zaś było Turków z Ukrainy wypędzić.
Zaraz też król, nie czekając koronacyi, wyprawia się na prowadzenie dalsze wojny do Ukrainy. Stany pozwalają mu liczyć lata panowania i używać pieczęci i władzy wszelkiej od dnia elekcyi. Jakoż pierwsze dni panowania uświetnił Jan III tryumfami nie małemi, gdy Ukrainę z rąk Turków całą odebrał, Kamieniec tylko umocniony opierał się długo jeszcze. Mimo to, Tatarzy ośmieleni poprzedniemi powodzeniami, wpadają często aż do Rusi-Czerwonej, jakoż raz pod Zloczowem od Jabłonowskiego, wojewody ruskiego, drugi raz pod Lwowem od Jana III, porażeni na głowę, długo siedzieć przymuszeni w spokoju. Po takiem zasłużeniu się, dopiero Jan III zamyśla o koronacyi.
Jakoż roku 1676 d. 2 lutego, uroczystość faz niepamiętną okazałością dopełniona. Dopełnił obrządku Jędrzej Olszewski prymas.
Jan III bohater swojego wieku, co talentami i sławą oręża, stanął na równi z Kondeuszem Wielkim, nie był panem w domu swoim; zwyciężony od żony, szczęśliwy z nią za hetmaństwa, jako król miał stać się męczennikiem domowych niepokojów, sprawianych przez intrygantkę żonę.