Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 14
Królowa Marya Kazimira, Francuzka rodem, córka Henryka de la Grange, markiza d'Arquien, kobieta piękna, weszła w pierwsze małżeństwo z Janem Zamojskim, wojewodą sandomierskim (potomkiem wielkiego hetmana) w czasie jego pobytu we Francyi. Młodo owdowiawszy, weszła w powtórny związek z Janem III r. 1067. Zostawszy królową, wnet rozwinęła całą swoję przebiegłość. Powtórzyła ona intrygi Bony Sforcyi, z tą różnicą, ie zabiegi Bony miały na celu zapewnienie sobie władzy po śmierci męża, z poniżeniem syna Zygmunta Augusta. Marya Kazimira znowu miała na celu podniesienie swojej rodziny we Francyi do godności książęcej, a potomstwu dziedziczność tronu Polskiego zapewnić, a przynajmniej państwo jakie udzielne. I tym zamiarem potrafiła tak umysł męża zaprzątnąć, że na to wszystkie lata panowania poświęcił, z ogromną szkodą Rzeczypospolitej. Obiedwie zgromadziły ogromne skarby. Bona upadając w swoich zamiarach, wzgardzona od narodu Polskiego, opuszczając kraj, skarby przekupustwem zebrane uwiozła z sobą. Marya Kazimira zbierała majątek intrygami, szafowała jednak pieniędzmi obficie, a po śmierci męża znienawidziwszy dzieci swoje, pożegnać musiała dostatki, nie zapewniwszy sobie miłości ani u dziatwy, ani u narodu, z którego wyszła i któremu cały żywot wiernie służyła, ani u narodu któremu była królową. Bona więcej doświadczyła pogardy, Marya Kazimira więcej litości. Bona Włoszka była chytrą, skąpą i samolubną — Marya Kazimira Francuzka z rodu, pokrewna Bonie celami, środki wybierała szlachetniej, a śmiałość i porywczość francuzka cechowały wszystkie jej kroki.
Z góry trzeba nam było skreślić charakter Maryi Kazimiry aby lepiej pojmować działania i błędy Jana III.