Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 39
żywszy broń, bez wystrzału poddał się Karolowi XII i przyjął u niego służbę, tak haniebnie wszystko opuszczało sprawę dzielnego Augusta II. August znękany do ostatka, obawiając się zupełnego zniszczenia Saksonii, prosi o pokój i uzyskuje go pod najuciążliwszemi warunkami;
1ód. Aby się zrzekł korony Polskiej.
2re. Leszczyńskiego królem uznał.
3cie. Zerwał przymierze z Piotrem.
4te. Wydał nieszczęśliwego Patkula,
5te. Oddał Leszczyńskiemu dyploma swojej elekcyi".
Elektor brandeburski królem pruskim się natenczas ogłasza. August mając słuszne obawy, aby on nie związał między Rossyą i Szwedem przymierza, chętnie podpisuje pokój w Altransztadzie, mimo to że Menżyków hetman Piotra Wielkiego nad Mejerfeldem jenerałem szwedzkim walne zwycięztwo odnosi.
Patkul Jan Rejwald za Karola XI króla szwedzkiego wysłanym był od stanów inflantskich do Sztokolmu w poselstwie, a miał królowi przedstawić ojczyzny swej uciążliwości, coraz nowemi uciskanej podatkami i daninami. A gdy pełen miłości braci w słowach pełnych energii i życia odmalował i ojczyzny swojej położenie i uciski szwedzkie, nie zyskawszy nic dla Inflant, na siebie ściąga całą zemstę dworu szwedzkiego. Oskarżony o zelżenie majestatu skazany na śmierć, ratuje się ucieczką do Moskwy. Piotr Wielki ulubił sobie wnet Patkula, a cnoty jego poznawszy, tak go wysoko cenił, iż mu poselstwo do drezdeńskiego dworu powierzył. August II zaznawszy Patkula przy dworze go swoim zatrzymał, do poufałości przypuścił i urzędem sekretnego radcy zaszczycił. Pozazdrościli dworacy Patkulowi tej wziętości i wnet mu zgotowali podszeptami nieszczęście.