Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 70
Po wielu użalaniach się daremnych dopiero w r. 1761 wyznaczona kommissya od stanów Rzplitej zjeżdża do Torunia, dla rozpoznania krzywd od Fryderyka obywatelom Wielkopolski poczynionych.
W tymże roku stanęły ustawy o monecie fałszywej. W Koronie Weksel, w Litwie Fleming podskarbiowie wielcy redukcyą jej ogłosili. W Koronie w dniu 13 maja a druga 28 października — w Litwie w dniu 20 lipca a druga 20 października, obie 1761 r. Obostrzono szczególniej aby żydzi handlu pieniędzmi dopuszczać się nie śmieli; oni bowiem sprowadzili plagę tę do Polski najstraszniejszą, ubożąc kraj do ostatniego stopnia.
Roku 1762 umiera imperatorowa Elżbieta, po niej następuje siostrzeniec jej książę Holsztejn Gottorp pod imieniem Piotra III na tron imperatorski, a zaraz zrywa wszelkie przymierza z wiedeńskim i drezdeńskim dworami, wiążąc się ściśle z Fryderykiem II królem pruskim, a w układach między sobą warują po śmierci Augusta III w Polsce wynieść na tron Piasta.
Odtąd August III żadnej u dworu petersburskiego nie znajduje pomocy, a mimo śmierć Piotra III, Katarzyna imperatorowa panująca po nim, z Prusami w ścisłym zostaje związku. Jeszcze Piotr III wstąpiwszy na tron powrócił do łask imperatorskich księcia Birona i z wygnania go przywołał, pozwalając mu wrócić na lenne księstwo kurlandzkie.
Kurlandya zostaje tedy na nowo zamieszaną. Książę Karol już wrócić do księstwa swego nie może, a wysłany w poselstwie do Petersburga Borch, podkomorzy inflantski, nic już wyjednać nie mógł.
Tyle zmartwień jednocześnie walących się na głowę, powaliły Augusta III. Wiadomości jakoby partya Czartoryjskich zamyślała zwalić go z tronu i oskarżenia publiczne jakoby strata Kurlandyi z jego była winy, zmusiły Augusta III do opuszczenia Polski. Wyjeżdża więc do Drezna, a niedługo po nim książe Karol wyparty z Mitawy i Kurlandyi zdąża do Saksonii za ojcem.
August III skołatany tylu burzami umiera w Dreznie dnia 4 października 1763 roku apopleksyą tknięty. Panował lat 30, żył 67.