Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 80
Tegoż czasu (r. 1768 d. 4 listopada) za staraniem Francyi, przy zręcznem działaniu posła francuzkiego Vergenne porta ottomańska wypowiedziała wojnę Rossyi. Gdy więc Rossya zajęta była wojną z Turcyą i mniej przysłać mogła wojsk na pomoc Stanisławowi Augustowi i trzymającym z nim zwolennikom dawnej formy, naówczas konfederacya barska wzmogła się znacznie. Małopolska staje się ogniskiem sił i działań. Dumourier wysłany od Francyi w poselstwie do konfederacyi, a od konfederacyi Wielhorski do Francyi, minister zaś Choisseul dzielnie popiera sprawę. Upadek atoli Choisseula we Francyi zmienia postać rzeczy. Dumourier mało Avspicrany, powraca do Francyi, a na jego miejsce wysłany Viomesnil i Choisy Kellerman; słabo posiłkowani, konfederacya słabnie, porta ottomańska w niepomyślnej wojnie skłonności do pokoju okazuje. Taki stan rzeczy trwał do 1771 roku. Zjazd cesarza Józefa II z Fryderykiem II w Nissie na Szląsku ważne musiał mieć cele, gdy wnet powtórzonym został w Nejsztadt w Morawii. Konfederaci podupadają zwolna, tymczasem sąsiadujące mocarstwa zamyślają o porządku wewnątrz Polski, nieład taki i domowe wojny uważając za szkodliwy dla siebie. Marya Teressa zajęciem hrabstwa Spiskiego w Tatrach daje niemal hasło do przedsięwzięć wykonania. Austrya posuwa się ku Krakowu z wojskiem, zajmuje tę stolicę, dalej Tyniec i Lanckoronę, oraz posuwa się na Wołyń, Rossya około Dniepru; staje się to w przeciągu czasu od 22 kwiet. do 6 czer. 1772 roku. Wojsko pruskie zajmuje Pomorze, wszystkie te mocarstwa poczynają obszernie wywodzić prawa swoje do tych ziem Polskich. Był to ostatni cios dla konfederatów barskich. Roku 1773 dnia 13 stycznia, ogłoszony manifest pierwszego podziału.