Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 6 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 9
Sejm pacificationis ciągnie się spokojnie, uchwały idą jednozgodnie, wojsko do 60, 000 pomnożone, obmyślane podatki, król Michał widzi pomyślniejsze chwile i świetne nadzieje na przyszłości Kończy się sejm i król wyjeżdża do Lwowa, kędy zbierały się wojska litewskie i koronne, zmierzające przeciwko Turkom. Ale ciągłemi umartwieniami znękany król Michał, zapada w ciężką chorobę we Lwowie i nie może dzielić trudów wojennych rycerstwa. Niedługo po wyciągnięciu wojska, stan jego pogorszył się bez nadziei wyzdrowienia. Na kilka godzin przed śmiercią, dowiedział się król o pomyślnościach wojsk, dowodzonych przez hetmana i walnem jego nad Turkami zwycięztwie. Ucieszony król w nadziejach o lepszej dla Rzeczypospolitej przyszłości, zakończył życie r. 1673, panował lat 5, żył 35. Zaślubiwszy po wstąpieniu na tron Eleonorę, córkę Ferdynanda III cesarza, żadnego z niej potomstwa nie zostawił. Eleonora poszła później za Karola księcia lotaryńskiego. Za Michała króla postanowiono, aby co trzeci sejm z kolei odbywał się w Grodnie. Drugiego dnia po śmierci króla Michała, Jan Sobieski hetman, zażywszy całego talentu i męztwa, stacza ogromną bitwę z Turkami pod Chocimem. A gdy ostatnie wypadki zachwiały mu opinią u narodu, wydając jego prywatę na jaw, chcąc ją naprawić gorliwą usługą Rzpltej, jak na obywatela przystało, walcząc prawdziwie jak wielki wódz, stanowcze nad Turkami odnosi zwycięztwo, 60, 000 poraziwszy na głowę. Nie wiedział jeszcze w kilka godzin po zwycięztwie, że sobie wywalczył koronę. Dopiero, gdy zaszła do niego wiadomość o śmierci króla, Sobieskiego dumne zamiary budzą się z całą siłą, a z Chocimskiego zwycięztwa Rzplta żadnej nie odnosi korzyści, bo hetman dla osobistych widoków porzuca pole bitwy, zdążając do Warszawy na sejm konwokacyjny, a następnie elekcyjny.